افشای ریسک‌ها

افشای ریسک‌ها

۱. مقدمه

۱.۱. این هشدار مختصر که به‌عنوان بخشی تکمیلی از «شرایط عمومی کسب‌وکار» ارائه می‌شود، تمامی ریسک‌ها و سایر جنبه‌های مهم مربوط به معاملات ارزهای خارجی و ابزارهای مشتقه را پوشش نمی‌دهد. پیش از انجام چنین معاملاتی، باید از ماهیت قراردادهایی که منعقد می‌کنید، جنبه‌های حقوقی این روابط قراردادی و میزان ریسکی که متحمل می‌شوید، آگاهی کامل داشته باشید. معاملات ارزهای خارجی و ابزارهای مشتقه با سطح بالایی از ریسک همراه هستند و برای همه افراد مناسب نیستند. پیش از انجام این‌گونه معاملات، لازم است با در نظر گرفتن تجربه، اهداف، منابع مالی و سایر عوامل مهم، به‌دقت ارزیابی کنید که آیا این معاملات برای شما مناسب هستند یا خیر.

۲. معاملات ارزهای خارجی و ابزارهای مشتقه

۲.۱. معاملات اهرمی (Leverage) می‌توانند سود بالقوه شما را افزایش دهند، اما در عین حال میزان زیان‌های احتمالی را نیز به همان نسبت افزایش می‌دهند. هرچه میزان مارجین موردنیاز کمتر باشد، در صورت حرکت بازار برخلاف موقعیت معاملاتی شما، ریسک زیان بیشتر خواهد بود. در برخی موارد، مارجین موردنیاز ممکن است تنها ۰٫۵٪ باشد. توجه داشته باشید که هنگام معامله با استفاده از اهرم، زیان‌های شما ممکن است از سرمایه اولیه فراتر رود و حتی مبلغی بسیار بیشتر از سرمایه اولیه خود را از دست بدهید.

مبلغ مارجین اولیه ممکن است در مقایسه با ارزش قراردادهای ارزی یا ابزارهای مشتقه ناچیز به نظر برسد، زیرا در این معاملات از اثر «اهرم مالی» (Leverage) استفاده می‌شود. حتی نوسانات نسبتاً کوچک بازار می‌توانند تأثیری چندبرابر بر وجوه واریزشده یا وجوهی که قصد واریز آن را دارید داشته باشند. این موضوع ممکن است به نفع یا به زیان شما عمل کند.

برای حفظ موقعیت معاملاتی خود، ممکن است کل مبلغ مارجین اولیه و همچنین هرگونه وجه اضافی که نزد شرکت سپرده‌گذاری کرده‌اید را از دست بدهید. اگر بازار برخلاف موقعیت معاملاتی شما حرکت کند و/یا میزان مارجین موردنیاز افزایش یابد، شرکت ممکن است از شما بخواهد فوراً وجه بیشتری برای حفظ موقعیت خود واریز کنید. در صورت عدم تأمین وجه اضافی، شرکت می‌تواند موقعیت یا موقعیت‌های معاملاتی شما را ببندد و تمامی زیان‌ها یا کسری‌های ناشی از آن بر عهده شما خواهد بود.

۲.۲. **دستورها و استراتژی‌های کاهش ریسک**

ثبت برخی دستورهای معاملاتی (برای مثال، دستور «حد ضرر» (Stop Loss)، در صورتی که طبق قوانین محلی مجاز باشد، یا دستور «Stop Limit») که برای محدود کردن میزان زیان طراحی شده‌اند، همواره تضمین‌کننده کاهش ریسک نیست. در برخی شرایط بازار، مانند کمبود نقدشوندگی، ممکن است اجرای چنین دستورهایی امکان‌پذیر نباشد.

همچنین، استفاده از استراتژی‌هایی که بر ترکیب چند موقعیت معاملاتی متکی هستند، مانند «Spread» یا «Straddle»، الزاماً کم‌ریسک‌تر از موقعیت‌های معمول خرید (Long) یا فروش (Short) نیست.

۳. ریسک‌های اضافی مرتبط با معاملات ارزهای خارجی و ابزارهای مشتقه

۳.۱. شرایط انعقاد قراردادها

شما باید از کارگزار خود اطلاعات کامل و دقیق درباره شرایط انعقاد قراردادها و تمامی تعهدات مرتبط با آن‌ها دریافت کنید. این اطلاعات می‌تواند شامل شرایطی باشد که در آن ممکن است موظف به تحویل یا دریافت دارایی موضوع قراردادهای آتی (Futures) شوید، یا در مورد قراردادهای اختیار معامله (Options)، اطلاعات مربوط به تاریخ انقضا و مهلت اعمال اختیار را در بر گیرد.

در برخی شرایط، بورس یا اتاق پایاپای (Clearing House) ممکن است برای تطبیق با تغییرات بازار دارایی پایه، شرایط قراردادهای باز، از جمله قیمت اعمال (Strike Price)، را تغییر دهد.

۳.۲. تعلیق یا محدودیت معاملات و ارتباط قیمت‌ها

برخی شرایط بازار، مانند کاهش نقدشوندگی، و/یا مقررات اجرایی برخی بازارها، مانند تعلیق معاملات برخی قراردادها یا سررسیدها به دلیل عبور قیمت از محدوده‌های مجاز، ممکن است ریسک زیان را افزایش دهند؛ زیرا در چنین شرایطی انجام معاملات یا بستن و تسویه موقعیت‌های معاملاتی دشوار یا حتی غیرممکن خواهد شد.

در صورت فروش قراردادهای اختیار معامله، میزان زیان احتمالی ممکن است افزایش یابد.

همچنین، همواره ارتباط مستقیم و قابل پیش‌بینی میان قیمت دارایی پایه و ابزار مشتقه مربوط به آن وجود ندارد. نبود قیمت مرجع مناسب برای دارایی پایه نیز ممکن است تعیین «ارزش منصفانه» آن را با دشواری مواجه کند.

۳.۳. وجوه و دارایی‌های سپرده‌شده

لازم است پیش از انجام معاملات، با سازوکارهای حمایتی مربوط به وجوه نقد یا سایر دارایی‌هایی که به‌عنوان وثیقه یا تضمین نزد طرف مقابل سپرده‌گذاری می‌کنید، چه در داخل کشور و چه در خارج از کشور، آشنا شوید؛ به‌ویژه در مواردی که احتمال ورشکستگی یا ناتوانی مالی شرکت طرف معامله وجود داشته باشد.

میزان امکان بازپس‌گیری وجوه نقد یا سایر دارایی‌های شما، تابع قوانین و مقررات و همچنین استانداردهای کشور محل فعالیت طرف مقابل (Counterparty) خواهد بود.

۳.۴ کارمزدها و سایر هزینه‌ها

پیش از انجام هرگونه معامله، لازم است اطلاعات کامل و شفافی درباره تمامی کارمزدها، کمیسیون‌ها، حق‌الزحمه‌ها و سایر هزینه‌هایی که باید پرداخت کنید، دریافت نمایید. این هزینه‌ها مستقیماً بر نتیجه مالی خالص شما (سود یا زیان) تأثیر خواهند گذاشت.

۳.۵ معاملات در سایر حوزه‌های قضایی

انجام معاملات در بازارهای سایر کشورها یا حوزه‌های قضایی، حتی بازارهایی که به‌صورت رسمی با بازار داخلی شما مرتبط هستند، ممکن است ریسک‌های اضافی برای شما به همراه داشته باشد. مقررات حاکم بر این بازارها ممکن است از نظر سطح حمایت از سرمایه‌گذاران با قوانین کشور شما متفاوت باشد (از جمله ممکن است حمایت کمتری ارائه شود). همچنین، نهادهای نظارتی کشور محل اقامت شما قادر نخواهند بود اجرای الزامات قانونی یا مقررات نهادهای ناظر یا بازارهای خارجی را که در آن‌ها معامله انجام می‌دهید تضمین کنند.

۳.۶ ریسک نوسانات ارزی

سود و زیان معاملات مربوط به قراردادهایی که بر اساس ارزی غیر از ارز حساب معاملاتی شما قیمت‌گذاری شده‌اند، تحت تأثیر نوسانات نرخ ارز قرار می‌گیرند. هنگام تبدیل ارز قرارداد به ارز حساب معاملاتی، تغییرات نرخ تبدیل می‌تواند میزان سود یا زیان شما را افزایش یا کاهش دهد.

۳.۷ ریسک نقدشوندگی

ریسک نقدشوندگی بر توانایی شما در انجام معاملات تأثیر می‌گذارد. این ریسک به شرایطی اشاره دارد که در آن قرارداد CFD یا دارایی موردنظر در زمانی که قصد انجام معامله (برای جلوگیری از زیان یا کسب سود) را دارید، قابل معامله نباشد.

علاوه بر این، میزان مارجینی که باید نزد ارائه‌دهنده CFD به‌عنوان تضمین نگهداری کنید، روزانه بر اساس تغییرات ارزش دارایی‌های پایه قراردادهای CFD شما مجدداً محاسبه می‌شود. اگر این ارزیابی مجدد موجب کاهش ارزش نسبت به روز قبل شود، شما موظف خواهید بود فوراً مبلغ لازم را برای جبران کاهش مارجین و پوشش زیان پرداخت کنید.

در صورتی که نتوانید مبلغ موردنیاز را پرداخت کنید، ارائه‌دهنده CFD ممکن است بدون توجه به موافقت یا مخالفت شما، موقعیت معاملاتی‌تان را ببندد. در این صورت حتی اگر قیمت دارایی پایه بعداً مجدداً افزایش یابد، مسئولیت زیان ایجادشده بر عهده شما خواهد بود.

برخی ارائه‌دهندگان CFD در صورتی که موجودی مارجین شما کافی نباشد، تمامی موقعیت‌های معاملاتی شما را تسویه می‌کنند، حتی اگر در آن زمان برخی از آن‌ها سودده باشند.

برای حفظ موقعیت‌های معاملاتی خود، ممکن است لازم باشد به ارائه‌دهنده CFD اجازه دهید در صورت نیاز و بنا به تشخیص خود، مبالغ اضافی (معمولاً از طریق کارت بانکی شما) برداشت کند تا الزامات مارجین تأمین شود. در بازارهای پرنوسان و سریع، این موضوع ممکن است منجر به ایجاد بدهی قابل توجه روی کارت بانکی شما شود.

۳.۸ دستورهای «حد ضرر» (Stop Loss)

بسیاری از ارائه‌دهندگان CFD امکان تعیین دستور «حد ضرر» (Stop Loss) را برای محدود کردن میزان زیان فراهم می‌کنند. این دستور به‌طور خودکار موقعیت معاملاتی شما را در قیمت تعیین‌شده خواهد بست.

با این حال، در برخی شرایط مانند نوسانات شدید بازار یا توقف معاملات، اجرای دستور حد ضرر ممکن است امکان‌پذیر نباشد. بنابراین، دستورهای Stop Loss همواره قادر به جلوگیری از زیان نخواهند بود.

۳.۹ ریسک اجرای معاملات

ریسک اجرای معاملات به این موضوع مربوط می‌شود که سفارش‌های معاملاتی همیشه بلافاصله اجرا نمی‌شوند. برای مثال، ممکن است بین زمان ثبت سفارش و زمان اجرای آن فاصله زمانی وجود داشته باشد و در این مدت بازار برخلاف انتظار شما حرکت کند.

در نتیجه، ممکن است سفارش شما با قیمتی متفاوت از قیمت مورد انتظار اجرا شود.

برخی ارائه‌دهندگان CFD امکان معامله در زمانی که بازار رسمی بسته است را نیز فراهم می‌کنند. توجه داشته باشید که قیمت‌های این معاملات ممکن است تفاوت قابل توجهی با قیمت پایانی دارایی پایه داشته باشند و در بسیاری از موارد، اسپرد (Spread) در این شرایط از زمان باز بودن بازار بیشتر است.

۳.۱۰ ریسک طرف مقابل (Counterparty Risk)

ریسک طرف مقابل به این معناست که ارائه‌دهنده قرارداد CFD (یعنی طرف مقابل معامله شما) ممکن است نتواند به تعهدات مالی خود عمل کند.

اگر وجوه شما به‌صورت کامل و جداگانه از دارایی‌های ارائه‌دهنده CFD نگهداری نشود و آن شرکت با مشکلات مالی مواجه گردد، این احتمال وجود دارد که نتوانید تمام یا بخشی از وجوه متعلق به خود را بازپس بگیرید.

۳.۱۱ سیستم‌های معاملاتی

اکثر سیستم‌های معاملاتی، چه تلفنی (Voice Trading) و چه الکترونیکی، برای ارسال سفارش‌ها، ثبت معاملات، تسویه و پایاپای از سامانه‌های رایانه‌ای استفاده می‌کنند.

همانند هر سیستم الکترونیکی دیگری، این سامانه‌ها نیز ممکن است با اختلال، نقص فنی یا توقف موقت مواجه شوند.

در صورت بروز چنین مشکلاتی، امکان جبران برخی خسارات شما ممکن است به محدودیت‌های مسئولیتی بستگی داشته باشد که توسط ارائه‌دهندگان سیستم‌های معاملاتی، بازارها، اتاق‌های پایاپای یا شرکت‌های کارگزاری تعیین شده است. این محدودیت‌ها ممکن است متفاوت باشند؛ بنابراین لازم است اطلاعات دقیق مربوط به آن‌ها را از کارگزار خود دریافت کنید.

۳.۱۲ معاملات الکترونیکی

معاملاتی که از طریق شبکه‌های ارتباطات الکترونیکی (Electronic Communications Networks – ECN) انجام می‌شوند، ممکن است نه‌تنها با معاملات انجام‌شده در بازارهای سنتی، بلکه با سایر سیستم‌های معاملات الکترونیکی نیز تفاوت داشته باشند.

در صورت انجام معامله از طریق شبکه ECN، شما تمامی ریسک‌های مرتبط با این نوع سیستم‌ها، از جمله احتمال بروز نقص سخت‌افزاری یا نرم‌افزاری را می‌پذیرید.

در صورت بروز اختلال در سیستم، ممکن است:

• سفارش شما مطابق دستور ثبت‌شده اجرا نشود؛
• سفارش اصلاً اجرا نشود؛
• دسترسی مستمر به اطلاعات موقعیت‌های معاملاتی خود را از دست بدهید؛
• نتوانید الزامات مربوط به مارجین را به‌موقع تأمین کنید.

۳.۱۳ معاملات خارج از بورس (Over-the-Counter)

در برخی حوزه‌های قضایی، شرکت‌ها مجاز به انجام معاملات خارج از بورس (OTC) هستند. در چنین معاملاتی، ممکن است کارگزار شما طرف مقابل مستقیم معامله باشد.

ماهیت این نوع معاملات می‌تواند بستن موقعیت‌های معاملاتی، تعیین ارزش واقعی، محاسبه قیمت منصفانه یا ارزیابی دقیق میزان ریسک را دشوار یا حتی غیرممکن کند.

به همین دلیل، معاملات خارج از بورس ممکن است با سطح بالاتری از ریسک همراه باشند.

همچنین مقررات حاکم بر معاملات OTC ممکن است نسبت به معاملات بورسی سخت‌گیرانه‌تر نبوده یا چارچوب نظارتی متفاوتی داشته باشند. بنابراین، پیش از انجام چنین معاملاتی، لازم است با تمامی قوانین، شرایط و ریسک‌های مرتبط به‌طور کامل آشنا شوید.